M. Said Yalçın

Dürüst Olduğun İçin Kaybedebilirsin… Ama Yalan Söyleyerek Kazandığını Sandığın Her Şeyi de Kaybedersin

M. Said Yalçın

İnsanın hayatında öyle anlar vardır ki, doğruyu söylemek kolay değildir. Gerçeğin bedeli ağırdır. Dürüst olduğunuz için bir dostunuzu kaybedebilir, bir fırsatı kaçırabilir, bir makamdan uzaklaşabilir, bir çevrenin dışında kalabilir ya da insanların gözündeki yerinizi sorgulamak zorunda kalabilirsiniz.

Çünkü dürüstlük her zaman alkışlanan bir davranış değildir.

Hatta çoğu zaman dürüst insan, en büyük bedeli yine dürüst olduğu için öder.

Bugünün dünyasında insanlar çoğu zaman gerçeğin kendisinden çok, işlerine gelen gerçeği duymak istiyor. Hoşlarına gitmeyen bir söz söylediğinizde “açık sözlü” değil, “kırıcı”; yanlış gördüğünüz bir davranışı dile getirdiğinizde “dürüst” değil, “düşman”; yapılan bir haksızlığa itiraz ettiğinizde “adaletli” değil, “problem çıkaran” kişi ilan edilebiliyorsunuz.

İşte tam da burada insanın karakteri ortaya çıkıyor.

Çünkü dürüstlük, herkes sizinle aynı fikirdeyken doğruyu söylemek değildir.

Dürüstlük, kaybetme ihtimaliniz olduğunu bile bile doğruyu söyleyebilmektir.

Dürüstlük, kazanç hesabına sığmayacak kadar değerlidir

Hayat bize çoğu zaman bir tercih sunar:

Ya gerçeği söyleyeceğiz ve bunun sonucuna katlanacağız…

Ya da yalan söyleyip kısa vadede rahat edeceğiz.

İkinci seçenek ilk bakışta daha cazip gelebilir.

Bir insanı kaybetmemek için gerçeği saklamak, bir makamı korumak için susmak, bir çıkarı elde etmek için gerçeği değiştirmek, çevrenin tepkisini çekmemek için yanlış karşısında sessiz kalmak…

Bunların hepsi insana kısa vadede “kazandım” duygusu verebilir.

Fakat insanın kendisiyle baş başa kaldığı o sessiz anlarda gerçek ortaya çıkar.

Çünkü başkalarını kandırabilirsiniz ama vicdanınızı kandıramazsınız.

İnsan bazen dışarıdan bakıldığında çok şey kazanmış gibi görünür. Parası vardır, makamı vardır, çevresi vardır, itibarı vardır, insanlarla ilişkileri iyidir.

Ama bütün bunların altında bir yalan varsa, o kazanımın bir gün mutlaka bedeli çıkar.

Çünkü yalanın en büyük problemi, bir kez söylendiğinde bitmemesidir.

İlk yalanı korumak için ikinci bir yalan gerekir.

İkincisini korumak için üçüncüsü…

Derken insan, kendi kurduğu yalanların içinde yaşamaya başlar.

Dürüstlük ise farklıdır.

Dürüst insanın hafızası daha rahattır.

Çünkü dün ne söylediğini, bugün ne söylemesi gerektiğini ve yarın hangi hikâyeyi anlatacağını hesaplamak zorunda değildir.

Gerçeğin yükü ağır olabilir ama yalanın yükü süreklidir.

Bazı kayıplar aslında kayıp değildir

Dürüst olduğunuz için bir insan hayatınızdan çıkabilir.

Belki size kızar.

Belki sizi yanlış anlar.

Belki arkanızdan konuşur.

Belki sizi nankörlükle suçlar.

Belki “Bunca yıldan sonra bunu nasıl söylersin?” der.

Ama bazen hayatımızdan çıkan insanlar, aslında hayatımızdan eksilen insanlar değildir.

Bazen bir ilişkinin bitmesi, insanın kendisini bulmasının başlangıcıdır.

Bazen bir arkadaşlığın sona ermesi, gerçek dostlukların değerini anlamamızı sağlar.

Bazen bir iş fırsatını kaybetmek, yanlış bir ortamın içinde yıllarca kaybolmaktan daha büyük bir kazançtır.

Bazen bir makamı kaybetmek, karakterimizi kaybetmekten çok daha hafif bir bedeldir.

Çünkü insan her şeyi kazanabilir ama kendisini kaybettiğinde kazandıklarının hiçbir anlamı kalmaz.

Bugün çevremizde bunun sayısız örneğini görüyoruz.

İnsanlar makam uğruna düşüncelerini değiştirebiliyor.

Çıkar uğruna dün söylediklerini bugün inkâr edebiliyor.

Güçlü olanın yanında durabilmek için haklı olanı görmezden gelebiliyor.

Bir gün savunduğu düşüncenin tam tersini, ertesi gün hiçbir şey olmamış gibi savunabiliyor.

Ve bütün bunların adı bazen “siyaset”, bazen “strateji”, bazen “profesyonellik”, bazen de “hayatın gerçekleri” olarak anlatılıyor.

Oysa her stratejinin bir sınırı vardır.

İnsanın karakterinden vazgeçtiği noktada strateji değil, savrulma başlar.

Yalanın en tehlikeli tarafı: İnsan zamanla kendisine de inanır

Belki de yalanın en tehlikeli boyutu budur.

Başlangıçta insan gerçeği bildiği halde yalan söyler.

Sonra söylediği yalanı tekrar tekrar anlatır.

Çevresindekiler inanmaya başladıkça kendisini daha haklı hissetmeye başlar.

Bir süre sonra gerçeği çarpıtmak normalleşir.

En sonunda insan, kendi anlattığı hikâyeye kendisi de inanmaya başlar.

İşte o noktada mesele artık başkalarını kandırmak olmaktan çıkar.

İnsan kendisini kandırmaya başlar.

Bunun bedeli ise çok daha ağırdır.

Çünkü insan başkalarının gözündeki itibarını yeniden kazanabilir.

Kaybettiği bir işi yeniden bulabilir.

Bozulan bir dostluğu zaman içinde onarabilir.

Maddi kayıplarını telafi edebilir.

Fakat kendi vicdanındaki saygısını kaybettiğinde onu yeniden kazanmak çok daha zordur.

Bu nedenle dürüstlük, aslında başkalarına karşı gösterilen bir erdemden önce insanın kendisine karşı sorumluluğudur.

Herkesin doğrusu aynı olmayabilir; ama yalanın bahanesi çoktur

Elbette dürüst olmak, akla gelen her şeyi söylemek değildir.

Dürüstlük ile kırıcı olmak arasında çok önemli bir fark vardır.

Bir insan “Ben dürüstüm” diyerek karşısındaki insanı aşağılayamaz.

Gerçeği söylemek adına hakaret edemez.

Kalp kırmayı bir meziyet gibi sunamaz.

Dürüstlük, nezaketten vazgeçmek değildir.

Tam tersine, gerçeği söylerken bile karşınızdaki insanın onurunu koruyabilmektir.

Ancak günümüzde başka bir sorun daha var:

İnsanlar çoğu zaman gerçeği değil, kendilerini rahatlatacak sözleri tercih ediyor.

“Bana doğruyu söyle” diyorlar ama aslında “Duymak istediğim şeyi söyle” demek istiyorlar.

İşler iyi giderken herkes dürüstlüğü sever.

Asıl sınav, dürüstlüğün hoşumuza gitmeyen bir gerçekle karşımıza çıktığı zamandır.

Bir dostumuz hatamızı söylediğinde…

Bir çalışanımız eksikliğimizi dile getirdiğinde…

Bir yakınımız yanlışımızı yüzümüze söylediğinde…

Bir gazeteci gördüğü yanlışı yazdığında…

Bir vatandaş yapılan haksızlığa itiraz ettiğinde…

İşte o zaman dürüstlüğün gerçekten değerli olup olmadığı anlaşılır.

Bugün belki kaybedersin, yarın başın dik yürürsün

Hayatta bazı insanlar vardır.

Onlarla aynı masada oturursunuz.

Sizinle gülerler.

Sizinle konuşurlar.

Size dost olduklarını söylerler.

Fakat sizin doğrularınız onların çıkarlarına dokunduğu anda gerçek yüzleri ortaya çıkar.

Çünkü bazı ilişkiler sevgi üzerine değil, çıkar üzerine kurulmuştur.

Çıkar sona erdiğinde ilişki de sona erer.

İşte böyle bir ilişkiyi dürüst olduğunuz için kaybettiyseniz, belki de aslında kaybetmediniz.

Sadece gerçek olmayan bir şeyi hayatınızdan çıkardınız.

Bu nedenle insan bazen kaybettiklerine değil, kaybederken neyi koruduğuna bakmalı.

Bir dostu kaybetmiş olabilirsiniz ama onurunuzu koruduysanız…

Bir fırsatı kaçırmış olabilirsiniz ama vicdanınızı koruduysanız…

Bir makamı kaybetmiş olabilirsiniz ama karakterinizi koruduysanız…

Bir çevreden dışlanmış olabilirsiniz ama doğru bildiğinizden vazgeçmediyseniz…

Belki de kaybeden siz değilsiniz.

Belki siz sadece satın alınamayan bir şeyi korudunuz.

Asıl mesele insanların sizin hakkınızdaki düşüncesi değil

İnsanların sizin hakkınızda ne düşündüğü önemlidir.

Fakat her şey değildir.

Çünkü insanlar bugün sizi över, yarın eleştirir.

Bugün yanınızda olanlar yarın karşınıza geçebilir.

Bugün “çok iyi insan” dedikleri birine yarın “değişti” diyebilirler.

İnsanların düşünceleri değişkendir.

Ama karakteriniz sizinle kalır.

Bu yüzden hayatı sadece insanların alkışlarına göre yaşamak büyük bir yanılgıdır.

Çünkü sürekli alkış bekleyen insan, bir süre sonra kendi doğrularını değil, başkalarının beklentilerini yaşamaya başlar.

Oysa insanın zaman zaman yalnız kalmayı da göze alabilmesi gerekir.

Herkesin yanında olmadığı bir yerde doğruyu savunabilmek…

Herkes susarken konuşabilmek…

Herkes konuşurken susabilmek…

Gerekirse “Hayır, bu doğru değil” diyebilmek…

İşte karakter dediğimiz şey biraz da budur.

Bir gün herkesin maskesi düşer

Hayatın en büyük adaleti belki de zamanın her şeyi ortaya çıkarmasıdır.

Bugün kim haklı, kim haksız tam olarak anlayamayabiliriz.

Bugün bir insanın söylediği yalan karşılık bulabilir.

Bugün haksız olan kişi güçlü görünebilir.

Bugün dürüst olan kişi yalnız kalabilir.

Fakat zaman, insanların gerçek karakterlerini ortaya çıkaran en güçlü aynadır.

Yıllarca yalan söyleyen insanın bir gün söyledikleri birbirini tutmamaya başlar.

Yıllarca insanları kullanan kişinin çevresinde gerçek dost kalmaz.

Sürekli rol yapan insan, bir gün kendi rolünün altında ezilir.

Ama dürüst insanın hikâyesi daha sade ilerler.

Çünkü saklayacak fazla bir şeyi yoktur.

Dün neyse bugün odur.

Bugün neyse yarın da odur.

Belki herkes onu sevmez.

Belki herkes onunla aynı fikirde değildir.

Ama insanlar onun sözünün arkasında durduğunu bilir.

Güven de zaten böyle inşa edilir.

Kaybetmekten korkma, kendini kaybetmekten kork

Hayatta kaybetmekten korktuğumuz çok şey var.

Para…

İş…

Makam…

İtibar…

Çevre…

Arkadaşlık…

İlişkiler…

Fırsatlar…

Ama bunların hiçbirinin kaybı, insanın kendisini kaybetmesi kadar ağır değildir.

Bu yüzden bazen dürüst olduğunuz için kaybedebilirsiniz.

Evet…

Bir kapı yüzünüze kapanabilir.

Bir insan hayatınızdan çıkabilir.

Bir fırsat elinizden gidebilir.

Birileri sizin hakkınızda kötü konuşabilir.

Hatta bir süre yalnız bile kalabilirsiniz.

Ama gece başınızı yastığa koyduğunuzda “Ben yanlış yapmadım” diyebiliyorsanız, işte asıl kazanç budur.

Çünkü insanın hayatında herkesin alkışladığı ama kendisinin utanarak hatırladığı anlar olmamalı.

Bazen herkesin karşısında yalnız kalmak, yanlış insanların arasında kalmaktan iyidir.

Bazen bir gerçeği söyleyip kaybetmek, bir yalan söyleyip kazanmaktan çok daha değerlidir.

Ve bazen hayat size iki seçenek sunar:

Ya çıkarınız için kendinizden vazgeçeceksiniz…

Ya da kendiniz olarak kalıp bazı şeyleri kaybetmeyi göze alacaksınız.

Ben ikinci yolu daha değerli buluyorum.

Çünkü para yeniden kazanılır.

Makam yeniden elde edilir.

İş yeniden bulunur.

İtibar zamanla onarılır.

İnsanlar hayatımıza girer ve çıkar.

Ama insanın kendi vicdanında bıraktığı iz kolay kolay silinmez.

Bu nedenle…

Dürüst olduğun için kaybedebilirsin.

Kaybet.

Ama yalan söyleyip kazandığın bir hayatın içinde, her gün kendinden biraz daha utanarak yaşamaktan iyidir.

Çünkü sonunda insanın soracağı en önemli soru şudur:

“Herkesi kandırabildim mi?” değil…

“Kendime karşı dürüst kalabildim mi?”

Ve belki de bütün mesele tam olarak burada başlıyor.

Yazarın Diğer Yazıları