M. Said Yalçın

Değerin Görünmezliği Üzerine

M. Said Yalçın

İnsan kendini herkese anlatmamalıdır. Çünkü her kulak anlamaya, her göz görmeye, her zihin de değeri tartmaya uygun değildir. Hayatın kadim gerçeği şudur: Değer, onu anlayacak bir gözle buluşmadıkça görünmez kalır. Bu yüzden bazen susmak, kendini anlatmaktan daha güçlü bir ifadedir.

Hurdacı, gün boyu demir toplar. Paslı kapılar, kırık borular, eski çiviler… Onun dünyası ağırlığın kilogramla ölçüldüğü bir dünyadır. Böyle birinin eline bir elmas bırakırsanız, çoğu zaman onu da bir taş parçası zanneder. Çünkü onun bakışı değer aramaz; alışkanlığı yalnızca hurdadır. Gözün gördüğü şey çoğu zaman gerçeğin kendisi değil, zihnin alıştığı manzaradır.

Toplum içinde de benzer bir durum yaşanır. İnsanlar çoğu zaman karşısındakini olduğu gibi değil, kendi dünyalarının sınırları içinde algılar. Derinliği olmayan biri, derin bir fikri gürültü sanabilir. Hayatın inceliklerini kavrayamamış biri, zarafeti zayıflık zannedebilir. Oysa sorun anlatılanda değil, anlamaya hazır olmayan bakıştadır.

Bu nedenle insanın kendini her ortamda ortaya dökmesi çoğu zaman bir kıymet kaybına dönüşür. Her sözün bir muhatabı, her değerin bir alıcısı vardır. Yanlış yere anlatılan bir hikâye, en parlak hakikati bile sıradanlaştırabilir. Çünkü değerin anlaşılması, onu dinleyen zihnin kapasitesiyle doğrudan ilişkilidir.

Bilgelik bazen konuşmak değil, susulacak yeri bilmektir. Kendini herkese anlatmaya çalışan insan, zamanla kendi değerini de tartışmaya açar. Oysa gerçek değer, gürültüde değil; doğru zamanda, doğru insanla karşılaştığında kendiliğinden ortaya çıkar.

Hayatın büyük ironilerinden biri de şudur: İnsanlar çoğu zaman en kıymetli şeyleri en yanlış kişilere anlatır. Sonra da anlaşılmadıklarını düşünürler. Oysa sorun anlaşılmamak değil, yanlış kapıyı çalmaktır.

Elmasın parlaması için güneşe ihtiyacı vardır; hurdacıya değil.

Bu yüzden insan bazen kendini anlatmaktan vazgeçmeli, değerini tartabilecek zihinleri beklemelidir. Çünkü herkes aynı teraziyi kullanmaz. Kimisi kalbiyle ölçer, kimisi aklıyla… Kimisi ise sadece kilogram hesabı yapar.

Ve elmasın kaderi, onu gören gözle belirlenir.

Yazarın Diğer Yazıları