Kalbi kirli insanların çağına denk geldik üstadım.
Nereye adım atsak biraz toz, hangi yüreğin kapısını çalsak biraz kir…
İnsan bazen dünyanın neden bu kadar yorucu hâle geldiğini düşünüyor. Sonra dönüp kendi hayatına bakıyor ve fark ediyor: Belki de dünya eskisinden daha kirli değil; biz temiz olanı daha az hatırlıyoruz.
Özdemir Asaf’ın dizelerinde olduğu gibi insanın içinden şu soru geçiyor:
Çokça yağmur yağsa, temizlenir mi şu dünya?
Belki temizlenir…
Ama önce insanın kendi içindeki kiri yağmurla yıkamayı istemesi gerekir.
Çünkü bir zamanlar hayatın zenginliği sahip olduklarımızla değil, birbirimize sahip çıkmamızla ölçülürdü.
Bir evin avlusunda su kuyusu varsa o ev zengindi.
İncir ağacı vardı, nar vardı, ayva vardı, erik vardı, dut vardı, kiraz vardı…
Asmanın gölgesinde üzüm yetişirdi.
Tavuklar, civcivler avluda dolaşırdı.
Bunlar sıradan şeyler değildi.
Bunlar hayatın kendisiydi.
Komşular vardı.
Ahbaplar vardı.
Birbirimizin evine kapı çalmadan girebildiğimiz, birbirimizin sofrasına oturabildiğimiz günler vardı.
Birbirimizin ağzından yerdik.
Birbirimizin derdini bilirdik.
Çünkü insanın derdini anlatması için telefona, mesaja, sosyal medya hesabına ihtiyacı yoktu.
Bir kapı yeterdi.
Bir tas çorba yeterdi.
Bir “Nasılsın?” bile bazen bütün yaraları sarardı.
Çocukların dünyası ise bambaşkaydı.
Misket oynardık.
Yakar top oynardık.
Ebelemece, saklambaç…
Evcilik oyunları kurardık.
Kızlı erkekli, mahalleli, kalabalık…
Kimse çocukların birbirleriyle oynamasından korkmazdı.
Çocuklar sokağa çıktığında annelerinin yüreği peşlerinden gitmezdi belki ama çocuklar özgürdü.
Kimin kapısında acıkırsak orada karnımız doyardı.
Bir evin çocuğu değil, mahallenin çocuğuyduk.
Sabah evden çıkar, akşam olur; hatta bazen gece yarısına yaklaşırdık.
Sonra bir annenin mahalleyi inletmeye başlayan sesi duyulurdu:
“Eve gel!”
Duymamış gibi yapardık.
Biraz daha oynardık.
Sonra ikinci ses gelirdi.
Bu kez mesele ciddiydi.
Eve dönerdik.
“Niye duymuyorsun?”
İnce bir fırça…
Hepsi buydu.
Ne konum paylaşılırdı ne telefon açılırdı ne de “Çocuğum nerede?” diye mahalle mahalle aranırdı.
Çünkü mahalle birbirini tanırdı.
Çünkü insanlar birbirine güvenir, çocuklar birbirinin gözetiminde büyürdü.
Mis gibi bir hayattı kısacası.
Anneler hafifti.
Çocuklar özgürdü.
Sofralar mütevazıydı ama gönüller zengindi.
Bugün ise elimizde her şey varmış gibi görünüyor.
Ama nedense birbirimize ayıracak vaktimiz yok.
Ağaçlar birer birer azaldıkça sanki özgürlüğümüzden de bir parça çalındı.
Mahalleler küçüldü.
Bahçeler kayboldu.
Avlular betonlaştı.
Çocukların sesi sokaklardan çekildi.
Ve sonunda hayatlarımız altı inçlik ekranlara sığdı.
Yan yana oturduğumuz insanın gözlerinin içine bakmadan saatler geçiriyoruz.
Aynı masada oturup başka dünyalarda yaşıyoruz.
Aynı evin içinde birbirimize mesaj atıyoruz.
Birbirimizin yüzünü değil, çevrim içi olup olmadığını kontrol ediyoruz.
Ne garip bir çağ…
İnsanlar birbirine hiç olmadığı kadar yakın görünüyor ama aslında hiç olmadığı kadar uzak.
Bize “güvenli hayat” diye anlatılan şeyin içinde çocuklarımızın özgürlüğünü kaybettik.
Onları dört duvar arasında büyütürken dünyayı onlardan koruduğumuzu sandık.
Oysa belki de onları dünyadan değil, hayattan uzaklaştırdık.
Çocuklarımız artık ağacın dalına çıkmayı değil, ekranın nasıl kaydırılacağını biliyor.
Sokakta arkadaş edinmek yerine çevrim içi arkadaşlıklar kuruyor.
Toprağa basmak yerine sanal dünyalarda dolaşıyor.
Ve biz bütün bunlara bakıp:
“Ne güzel teknoloji…”
diyoruz.
Evet, teknoloji hayatı kolaylaştırdı.
Ama bir şeyi de unutmamak gerekiyor:
Kolaylaşan her hayat, güzelleşmiş bir hayat değildir.
Çünkü insan yalnızca konforla yaşamıyor.
İnsanın sohbete ihtiyacı var.
Komşuya ihtiyacı var.
Bir ağacın gölgesine, avluda akan suyun sesine, çocukların sokaktan gelen kahkahasına ihtiyacı var.
Bir sofrada tabağını paylaşmaya ihtiyacı var.
Birinin kapısını çalıp “Nasılsın?” demeye ihtiyacı var.
Ve belki de en çok, birbirimizin kalbine dokunmaya ihtiyacımız var.
Bugün sahip olduklarımızın hesabını yaparken kaybettiklerimizin hesabını yapmıyoruz.
Kaç telefonumuz var?
Kaç takipçimiz var?
Kaç metrekare evimiz var?
Kaç arabamız var?
Kaç ekranımız var?
Peki…
Kaç komşumuzun derdini biliyoruz?
Kaç çocuğun başını okşuyoruz?
Kaç sofraya karşılıksız oturuyoruz?
Kaç insanın kapısını yalnızca hâlini hatırını sormak için çalıyoruz?
İşte asıl fakirlik burada başlıyor.
Çünkü insanın cebinin boş olması değil, hayatının insanlardan boşalması asıl yoksulluktur.
Çocuklarımız adına ne büyük kayıp…
Biz onlara daha büyük evler, daha pahalı oyuncaklar, daha gelişmiş telefonlar verdik.
Ama belki de onlardan kocaman bir şeyi aldık:
Çocukluğun kendisini.
Sahi…
Nereye gitti o kocaman hayatlar?
Nereye gitti avlular?
Nereye gitti komşuluk?
Nereye gitti kapı önü sohbetleri?
Nereye gitti sokakta yankılanan çocuk sesleri?
Ve nereye gitti, birbirimizin derdini kendi derdimiz bildiğimiz o günler?
Belki geri getiremeyiz.
Ama yeniden hatırlayabiliriz.
Bir çocuğu sokağa çıkarabiliriz.
Bir ağacın altına oturabiliriz.
Komşumuzun kapısını çalabiliriz.
Telefonu masanın üzerine bırakıp karşımızdaki insanın gözlerinin içine bakabiliriz.
Çünkü hayat, ekranda gördüğümüz şeylerden ibaret değil.
Hayat; dokunabildiğimiz, sarılabildiğimiz, paylaşabildiğimiz insanların arasında.
Belki de dünyayı temizlemek için çokça yağmura gerek yok.
Biraz merhamet, biraz vicdan, biraz komşuluk ve biraz da insanlık yeter.
Çünkü dünya önce gökten yağan yağmurla değil,
insanın kendi kalbinden başlayan temizlikle güzelleşir.
Ve belki bugün kendimize sormamız gereken en ağır soru şudur:
Biz gerçekten daha mı zengin olduk, yoksa sahip olduklarımız çoğalırken hayatlarımız mı fakirleşti?