Malatya’nın en önemli tarımsal ürünlerinden kuru kayısının daha güvenli koşullarda depolanması, üreticilerin ürünlerini lisanslı depolarda muhafaza edebilmesi ve ürünlerin Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) aracılığıyla ticaretinin yapılabilmesi amacıyla kurulan Malatya Kuru Kayısı Lisanslı Depo Şubesi, faaliyetleriyle ilgili tartışmaların odağına geldi.

Malatya 1. Organize Sanayi Bölgesi’nde 2020 yılında faaliyete geçen TMO-TOBB LİDAŞ A.Ş. Malatya Kuru Kayısı Lisanslı Depo Şubesi, yüzde 90 TMO-TOBB, yüzde 10 ise Malatya Ticaret Borsası ortaklığıyla hayata geçirildi. Tesis, kuru kayısı alanında lisanslı depoculuk sisteminin geliştirilmesi ve üreticilerin ürünlerini güvenli şekilde muhafaza edebilmesi amacıyla önemli bir yatırım olarak değerlendirildi.

Ancak aradan geçen yıllara rağmen tesisin depolama kapasitesinden yeterince yararlanılamadığı ve kuru kayısının ürün borsasında ELÜS üzerinden işlem görmesinde beklenen seviyeye ulaşılamadığı yönündeki eleştiriler gündeme geldi.

2025 yılında 120 ton iddiası

Lisanslı deponun kamu yatırımı niteliği taşıdığı belirtilirken, 2025 yılı içerisinde depolanan kuru kayısı miktarının yalnızca 120 ton olduğu ileri sürüldü.

Kuru kayısı üretiminin Malatya ekonomisindeki ağırlığı dikkate alındığında, lisanslı depo yatırımının mevcut kapasitesinin ne ölçüde kullanıldığı sorusu önem kazanıyor. Depolama miktarının düşük kalması halinde yatırımın işletme giderleri ile elde edilen gelir arasındaki dengenin de kamuoyunca sorgulanması gerektiği ifade ediliyor.

Öte yandan lisanslı depoculuğun yalnızca ürün saklama hizmetinden ibaret olmadığı, üreticinin ürününü Elektronik Ürün Senedi'ne dönüştürerek piyasada işlem yapabilmesine de imkan sağlaması bekleniyor. Bu nedenle tesisin ELÜS piyasasındaki işlem hacmi ve üreticiler tarafından kullanım oranı da tartışmanın önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Yetkili sınıflandırıcı şirket de gündemde

Lisanslı depoya hizmet vermek amacıyla 2021 yılında kurulduğu belirtilen Malatya Ticaret Borsası Yetkili Sınıflandırıcı ve Gıda A.Ş. ise kuru kayısıların bilimsel yöntemlerle kalite analizlerinin yapılması ve sınıflandırılması görevini yürütüyor.

Söz konusu şirketin faaliyetleri kapsamında elde ettiği gelirler, giderleri ve ortaklık yapısı da kamuoyunun merak ettiği konular arasında yer alıyor.

Ramazan Özcan hakkında huzur hakkı iddiası

Tartışmanın bir diğer başlığını ise Malatya Ticaret Borsası Başkanı Ramazan Özcan'ın, Malatya Ticaret Borsası Yetkili Sınıflandırıcı ve Gıda A.Ş. üzerinden “huzur hakkı” adı altında aylık ödeme aldığı yönündeki iddia oluşturuyor.

İddiaya göre şirketin belirgin bir faaliyet geliri bulunmamasına rağmen Borsa Başkanı Özcan'a düzenli olarak huzur hakkı ödemesi yapılıyor.

Bu iddianın doğruluğunun ortaya konulabilmesi için şirketin 2021-2025 yıllarına ait mali tabloları, gelir-gider bilançoları, yönetim kurulu kararları, huzur hakkı ödemeleri ve şirketin gerçekleştirdiği faaliyetlerin kamuoyuyla paylaşılması önem taşıyor.

Kamuoyunun yanıt beklediği sorular

Lisanslı depo ve yetkili sınıflandırıcı şirketle ilgili tartışmalar kapsamında şu sorular gündeme geliyor:

TMO-TOBB LİDAŞ Malatya Kuru Kayısı Lisanslı Deposu’nun toplam kapasitesi nedir?
2020 yılından bugüne yıllar itibarıyla ne kadar kuru kayısı depolanmıştır?
2025 yılında depolanan ürün miktarı gerçekten 120 ton mudur?
Deponun yıllık işletme giderleri ve gelirleri ne kadardır?
Tesisin kuruluşundan bugüne kamuya veya ortaklarına yansıyan mali bilanço nedir?
ELÜS sistemi üzerinden Malatya kuru kayısısında ne kadar işlem gerçekleştirilmiştir?
Malatya Ticaret Borsası Yetkili Sınıflandırıcı ve Gıda A.Ş.'nin yıllara göre gelir-gider durumu nedir?
Şirket yöneticilerine ve yönetim kurulu üyelerine ne kadar huzur hakkı ödenmektedir?
Ramazan Özcan'a huzur hakkı kapsamında aylık ve yıllık ne kadar ödeme yapılmaktadır?
Söz konusu ödemelere ilişkin yönetim kurulu kararları ve şirket kayıtları kamuoyuna açıklanacak mıdır?

Kuru kayısının Malatya ekonomisindeki stratejik konumu dikkate alındığında, lisanslı depoculuk sisteminin ne ölçüde etkin kullanıldığı ve kamu kaynaklarıyla gerçekleştirilen yatırımın hedeflenen faydayı sağlayıp sağlamadığına ilişkin şeffaf bilgilendirmenin yapılması bekleniyor.